Ауа райы
Нұр-Сұлтан
  • Ақтау
  • Ақтөбе
  • Алматы
  • Атырау
  • Жезқазған
  • Қарағанды
  • Көкшетау
  • Қостанай
  • Қызылорда
  • Нұр-Сұлтан
  • Павлодар
  • Петропавл
  • Семипалатинск
  • Талдықорған
  • Тараз
  • Түркістан
  • Орал
  • Өскемен
  • Шымкент
02.07.2020
Icon
+24 °C
  • Ауа температурасы түнде:+15+17 °C
  • Желдің жылдамдығы:2 м/с

Неблагоприятные метеорологические условия загрязнения воздуха не ожидаются

03.07.2020
Icon
+20+22 °C
  • Ауа температурасы түнде:+14+16 °C
  • Желдің жылдамдығы:9-14, временами порывы 15-20 м/с

Неблагоприятные метеорологические условия загрязнения воздуха не ожидаются

04.07.2020
Icon
+18+20 °C
  • Ауа температурасы түнде:+9+11 °C
  • Желдің жылдамдығы:9-14, порывы 18 м/с
Icon
Дауылды
ескерту
Нұр-Сұлтан
  • Ақтау
  • Ақтөбе
  • Алматы
  • Атырау
  • Жезқазған
  • Қарағанды
  • Көкшетау
  • Қостанай
  • Қызылорда
  • Нұр-Сұлтан
  • Павлодар
  • Петропавл
  • Семипалатинск
  • Талдықорған
  • Тараз
  • Түркістан
  • Орал
  • Өскемен
  • Шымкент
  • 02.07
  • 03.07
  • 04.07
02.07.2020
Icon
+24 °C
  • Ауа температурасы түнде:+15+17 °C
  • Желдің жылдамдығы:2 м/с

Неблагоприятные метеорологические условия загрязнения воздуха не ожидаются

03.07.2020
Icon
+20+22 °C
  • Ауа температурасы түнде:+14+16 °C
  • Желдің жылдамдығы:9-14, временами порывы 15-20 м/с

Неблагоприятные метеорологические условия загрязнения воздуха не ожидаются

04.07.2020
Icon
+18+20 °C
  • Ауа температурасы түнде:+9+11 °C
  • Желдің жылдамдығы:9-14, порывы 18 м/с
Icon
Дауылды ескерту

Каспий теңізінің гидрометеорологиялық зерттеуі

Соңғы уақытта Каспий теңізінің акваториясын белсенді шаруашылық игерілуіне байланысты оның антропогендік әсерге ұшырауы үдей түсуде. Осы жағдайда оның экологиялық жағдайын, теңіздің гидрологиялық тәртібін және оның өзгерістерін анықтап білудің практикалық маңызы бар. Бірақ, гидрологиялық тәртіп, әсіресе оның ауыспалығы нашар зерттелген. Бақылау мәліметтердің жетіспеуі нәтижінде теңіз режимін матемтатикалық үлгілеудің ролі елеулі ұлғайды, өйткені антропогендік әсерді есепке ала отырып судың гидрологиялық жағдайын анықтау және болжау жөніндегі сандық тәжірибелерді материалдық шығынсыз жүргізуге болады. Мұндай әдіс, ауыспалы деңгейді табиғи мәліметтер бойынша гидродинамикалық үлгілеумен және сандық тәжірибелермен ұштастыра зерттеу ғылыми талдаудың мүмкіндігін кеңейте түседі.

         Каспий теңізі деңгейінің өзгермелігін сандық гидродинамикалық үлгілеу жолы арқылы негізінен төмендегі міндеттер шешіледі.

  • физико-географиялық жағдайда теңіз деңгейінің өзгермелігін қалыптастыратын әртүрлі факторларды анықтау;
  • деңгейді есептеу әдісін және гидротехнологиялық, өнеркәсіптік және коммуналдық жобалау мен құрлыстықа аса қауіпті мінездемесін жасау;
  • жеткіліксіз немесе табиғи мәлеттермен қамтылмаған облыстарда деңгей ауыспалығы тәртібін зерттеу;
  • әртүрлі ірі шаруашылық шараларды іске асыру кезінде (бөгеттер салу, қорғаныс дамбаларын салу және т.б.) болашақ деңгей тәртібін бағалау;
  • деңгей ауыспалылығын болжау әдістерін жасау.

Көрсетілген міндеттерді шешу үшін Дат гидравликалық институты жасаған MIKE 21 гидродинамикалық модулі пайдалынылады, ол барлық үлгілеу жүйесінің негізгі модулі болып табылады және есептеу үшін гидродинамикалық базисті қамтамасыз етеді. Ол су қоймаларындағы су деңгейінің өзгеру үлгісін жасайды. Батриметриялық мәліметтер, су түбінің кедір-бұдыр коэффициенттері, жел бағыты, гидрографиялық шекара шарттары және т.б. жағдайда су деңгейі және ағыстар тікбұрышты координаттық торда ажырамас деңгей жүйесін шешеді және екі көлденең өлшемдегі қозғалыс санын сақтайды және атмосфералық құбылыстар процессі әсерінен тез өзгеретін осы қабаттың төмен орналасқан қабаттар динамикасына әсер етуін зерттейді.

Қазақстандық жағалаудың әр-түрлі аудандары үшін Каспий теңізіндегі шоғырлану-қуғындау құбылыстарын болжау

         Теңіз деңгейінің шоғырлану-қуғындау тербелісі атмосфералық қысым мен желдің әсерінен теңіз деңгейінің қысқа уақытты периодті емес өзгерісі болып табылады. Осының нәтижесінде теңіздің беткі қабатында судың үдемелі қозғалысы пайда болады. Кең таяз, құрлық пен кіші еңістік түбі, жағалаулық кескін үйлесімі жел белсенді әрекеті Солтүстік Каспий үшін су деңгейінің өзгеруіне қолайлы жағдай туғызады. Каспий маңы ойпаттында шоғырлану-қуғындау құбылыстары әсерінен гидрологиялық-морфологиялық, гидрохимиялық және экологиялық құбылыстардың едәуір өзгеріске ұшырайды.

Қазіргі кезде Каспий теңізінің жоғарғы фондық деңгейлік қуғындау құбылысы ертеректе су баспаған жерлерді судың басып кетуіне, сөйтіп шаруашылық объектелеріне, халыққа, аймақтық экологиясына үлкен шығындар әкелуде.Солтүстік Каспийде  шоғырлану құбылысы кезінде теңіз деңгейі 2,5 м-ге жетуі мүмкін. Бұл су тоғанның жұмыс істеуін бұзады, порт акваториясының және теңіз кемелері жүретін каналдардың саяздануына,  уылдырық шашу аудандарының және бағалы  кәсіпшілік  балықтардың, бірінші кезекте –бекіре тұқымдас балықтардың жағалаулық аумағы ландшафтық құрылысының өзгеруіне, жағалық аудандардың бос қалуына әкеп соқтырады. Шоғырлану кезінде жаға жанындағы кең таяз сулы жерлер, сонымен қатар Оралдың сағалары да кебеді, соның нәтижесінде су қоймалары мен шалшықтардағы балықтар өліп қалады, аулау құралы кеуіп және балық кәсібі тоқтатылады. Теңіздің жағадан қашықтау ашық бөлігінде едәуір шоғырлану кезінде кеменің жүру жағдайы нашарлады, олар аз жүкпен жүреді. Маңғышлақ босағасында шоғырлану кеме жүрісін шектейді. Дауылдық шоғырланудан (қуғындаудан) дер кезінде (болжамдау) сақтандырса  шығын едәуір төмен болар еді.

Болжау Каспий теңізімен шектесетін Қазақстанның екі экономикалық ауданы (Атырау және Мағыстау облыстары) болжау аптасына 2 рет кесте түрінде жасалады. Болжаудың негізгі Еуропалық ауа-райын болжау орталығының сандық болжауы болып табылады. Теңіз деңгейінің болжамы морфомтриялық шарты және өзіндік синоптикалық процестері ескере отырып дамып келе жатқан, таңдап алынған сегіз пунктер үшін. Осындай негізгі бекеттері Жамбай поселкесі, Пешной аралы, Қаратон поселкесі, Қаламқас поселкесі, Құлалы аралы, Форт-Шевшенко қаласы, Ақтау қаласы және Фетисов поселкесі болып табылады. Бұдан басқа болжам есептік екі пункттері құрастырылады: Тюлен аралы және Махачкала, күнделікті мемлекетаралық айырбастау арқылы шұғыл гидрометеорологиялық ақпаратты аламыз, шығарылған болжау нақты бағалау мүмкіндігін береді. Теңіз деңгейінің үздіксіз есебі (болжау) 1 сағат, алдын-алу 120 сағатқа дейін (5 тәулік). Сонымен қатар кестеде максимум, минимум және орташа деңгейдің болжау кезеңі көрсетілген. Қауіп-қатер кезінде қауіпті шоғырлану және қуғындау құбылыстары пайда болғанда теңіз болжамы күнделікті нақтыланады. Осы кестелердің негізінде болжамның  нақтылығын гидродинамикалық әдістін өлшенген және болжамдалған теңіз деңгейін салыстыру жолымен бағалау орындалады.

Қазгидрометте  жасалған теңіз деңгейінің ауыспалылығын болжау жүйесі тұтынушының кез-келген пункт бойынша сұраған болжамын жасап беруге мүмкіншілік береді.

Каспий теңізі бойынша апталық бюллетень

Гидродинамикалық үлгілеу бойынша алынған нәтижелер негізінде теңіз деңгейінің болжамы құрастырылады, және бюллетеннің электронды және баспалық түрлері шығарылады.

Каспий теңізі бойынша жазғы апталық бюллетенде алдыңғы апта ішіндегі теңіз жағдайына шолу келтіріледі, графикалық түрде оның деңгейі туралы 5 күн бұрынғы болжау беріледі, сондай-ақ бақылау пунктерінің орналасу схемамаларын және Каспий деңгейінің болжамын келтіреміз. Біздің бюллетенімізде Каспий теңізінің солтүстік-шығыс жағалаудағы шоғырлану-қуғындау құбылыстарының қауіпті критерий кестесі келтірілген және алдын-алу кезеңі таңдап алынған пунктер кестесінде максималды, минималды және теңіз деңгейдің орта мәні көрсетіледі.

Қыс кезінде қыстық нұсқасы шығарылады. Онда Каспий теңізі су бетінің күйі көрсетіледі, теңіздің қатып қалмайтын бөлігінің божау деңгейі беріледі, сонымен қатар қыстық бюллетенде қазақстандық бекеттердегі мұздың жағдайына шолу және ғарыштық суреттер беріліп, теңіздік стансалар бойынша су температурасы график түрінде келтіріледі.

Толқындану болжамдары

Орта Каспий аймақтарда үшін маңызы зор толқыны жағдай болжануда. Бұл мәселені шешу үшін, толқын негізделген әдістемесі Bretschneider қисық дамыған болды болжам. Толқындардың болжамын жақсарту үшін SWAN толқындық спектрлік моделі Каспий теңізінің жағдайына бейімделіп, өндіріске енгізілді.

Осы жағдайға қарай толқындық болжамын әдiстеме жұмысқа өңделген.  Казгидромет қазiргi уақытта Каспий теңiзiнiң үш квадрат үшiн және Баутино, Құрық үшін 5 тәулiктi шамаушылықпен болжамдар шығарады.  Шарт бойыеша мұнай шығарудың аудан үшiн болжамдар шығарылады. Кiретiн сипаттама Еуропалық орта мерзiмдi ауа-райының болжамдарының орталықтан ақпараты пайдаланады.

Каспий теңізінің мұздық жағдайының мониторингі

Қыс кезеңінде Каспий теңізінің мұздық жағдайына шолу жасайтын апталық бюллетень шығарылады. Мұз кезеңі аяқталғаннан кейін жедел бақылау материалдары туралы әрбір гидрометеорологиялық бекеттер жыл сайын Каспий теңізінің мұздық тәртібінің негізгі сипаттамасының құрама кестесі құрастырылып, одан кейін ²Қазақстан жағалауы, Каспий теңізінің су режимі туралы жылдық мәліметтерінде² жарияланады.